Emfuleni

Stichter Emfuleni

Dr. Vander Bijl was directeur van Iscor ( Iron and Steel Corporation), een staalindustrie opgricht in 1934 in Pretoria. Toen deze industrie in 1941 haar grenzen bereikte, besloot Vander Bijl om een nieuwe staalfabriek op te richten in de omgeving van Vereeniging, de ligging aan de rivier De Vaal was van groot belang voor deze bedrijfstak.

Van der Bijl onderhandelde over de overname van boerderij Kookfontein, vlakbij Meyerton, om de Staalfabriek op te kunnen zetten. Echter het feit dat de fabriek zijn afvalwater zou lozen op de Kliprivier, waar schoon water ingenomen werd, maakte dat de fabriek uiteindelijk aan de benedenloop van de rivier De Vaal gebouwd werd. Dit gebied was eigendom van Vereeniging.

Het begin van de stad

In 1941 werd begonnen met de bouw van de fabriek en op de beschikbare 95 km2 grond werd tevens een nieuwe stad gebouwd: Vanderbijlpark. Naast de Iscor ( heet nu: Mittel Steel South Africa) ontstond de Vanderbijl Estate Company (Vesco) die in 1944 geregistreerd werd als een non-profit organisatie (Section 21 Company). De doelstellingen van de Vesco richtte zich volledig op de Staalindustrie en de inrichting van de stad, dat een goed woonoord moest vormen voor zijn bewoners. Land werd overgedragen van Iscor naar de Vesco om de stad te creëren, met daarbij het recht om land ook te kunnen verkopen aan andere bedrijven, de overheid of andere doelen. Naast de stad werden ook de omliggende townships door  Vesco ontwikkeld.

De Vesco is inmiddels een BEE-company ( Black Economic Empowerment).Het bestuur wordt nog steeds aangewezen door de Mittal Steel Company. (www.vesco.co.za)

Sharpeville

werd één van de eerste townships in de De Vaaldriehoek. Deze township is genoemd naar John Lillie Sharpe., een emigrant uit Schotland, die tussen 1934-1937 burgemeester is  van de Gemeente Vereeniging. Sharpville werd opgericht om de zwarte bevolking te herhuisvesten buiten Vereeniging. Het herhuisvesten begon in 1935 en nam 20 jaar in beslag. Het bouwen van huizen begon pas in 1942. Er lag een economisch plan aan ten grondslag, zo zou water vrij toegankelijk zijn, echter 14 huizen moesten wel met één kraan doen en er waren slechts 2 badhuizen in het township, terwijl er meer dan 16.000 mensen woonden. In 1946 kregen de eerste huizen een eigen waterleiding en badkamer.

Apartheidswet

Met de invoering van de Apartheidswet ( Apartheids goverment’s group areas act 21) in 1950 werd besloten dat tussen de jaren 1960 en 1982 3,5 miljoen mensen mensen gedwongen moesten verhuizen. De zwarte bevolking verhuisde naar Sharpville, de gekleurde bevolking naar Rus-ter-Vaal en de Indiërs naar Roshnee. De Indiërs waren de laatste groep die verhuisde. In 2004 kregen deze mensen een compensatie voor het verlies van hun grond en huizen, ze ontvingen een bedrag van  R60.000.

Dag tegen het rascisme

Sharpeville haalde in 1960 het nieuws omdat er 69 mensen werden doodgeschoten tijdens een opstand van de zwarte bevolking tegen de pasjeswet. De dag van deze slachtpartij, 21 maart, is door de VN uitgeroepen als de dag tegen het rascisme.

Eind 2000 is bij de gemeentelijke herindeling in het zuiden van de provincie Gauteng het district Sedibeng gevormd. De “De Vaal” driehoek ( LekoaDeVaal) ligt voor het grootste gedeelte in de toen gevormde gemeente Emfuleni, één van de gemeentes in dit district. De andere gemeenten heten Midvaal en Lesedi. Naast de naam Emfuleni wordt voor de Gemeente ook nog de naam De Vaal en Lekoa gebruikt. Deze namen refereren aan de meest gebruikte talen in deze streek namelijk het Sesotho, het Afrikaans en het Zulu. Het Xhosa en Engels staan op respectievelijk op de 4e en 5e plaats.

De Gemeente Emfuleni

ligt op ongeveer 1 uur rijden ten zuiden van Johannesburg en telt 1,2 miljoen inwoners. Emfuleni maakt deel uit van het district Sebideng. Dit district bestrijkt het hele zuidelijke deel van de provincie Gauteng en is van west naar oost 120 km lang. Het gebied heeft een oppervlakte van 987.450 km2. De rivier de Vaal is de grens in het zuiden. Emfuleni grenst verder aan Metsimaholo in het zuiden, Midvaal in het oosten, Johannesburg in het noorden en Westonaria en Potchefstroom in het westen.De N1 loopt dwars door Emfuleni en het heeft 2 stadscentra Vanderbijlpark en Vereeniging. Emfuleni heeft verder 7 grote townships:

  • Evaton
  • Evaton-West
  • Sebokeng,
  • Sharpeville,
  • Boipatong,
  • Bophelong
  • Tshepiso.

Zie :  www.emfuleni.co.za