Siyanqoba 1999-2012

 Algemene omschrijving Evaton-West

 

Township Evaton-WestEen van de townships van Emfuleni is Evaton-West en ligt op ca. 30 km van de steden Vanderbijlpark en Vereeniging. Het is een relatief jong township, waar de mensen in zogenaamde

Kantoor Siyanqoba
Kantoor Siyanqoba

matchboxhuisjes wonen. De huisjes zijn gebouwd in de periode 1997-1999. Ze zijn in de basis ongeveer 30m2, hebben een zinken dak, zijn te koud in de winter en te warm in de zomer, maar zijn wel voorzien van elektriciteit, riolering en stromend water. De huisjes werden door de overheid gratis ter beschikking gesteld aan de inwoners. Afhankelijk van investeringen van de inwoners worden de huisjes uitgebouwd en verbeterd.

Er wonen in Evaton-West naar schatting 100.000 mensen. De gezinnen zijn groot en de werkelossheid is hoog (70%). Criminaliteit viert hoogtij en de HIV-AIDS-problematiek is er met al zijn gevolgen ook ruimschoot aanwezig.

 Op een kruispunt van zandwegen is uit een van de matchboxhuisjes in de loop der jaren een mooi kantoor gegroeid. Hier huist Siyanqoba.  Twee maal per week staat de Rijdende Kliniek ( initiatief Gemeente Eindhoven) bij het kantoor.

Bewonersorganisatie Siyanqoba

Jacob
Jacob

In 1999 richtte Jacob Mhlambi, een taxichauffeur uit Evaton en Bias Ntombela, een jongerenwerker uit Sebokeng, het “Evaton-West Local Community and Development Forum” op.  Dag en nacht werkt hij sindsdien voor deze organisatie, die hij zijn “baby” noemt. De hele dag vragen mensen naar “Chief”, want zo wordt Jacob door iedereen genoemd. Hij lost problemen op, bemoeit zich met huiselijke ruzies en stapt zelfs zijn auto uit als hij denkt dat de orde in “zijn”wijk aangetast wordt. De mensen accepteren hem en respecteren hem. En dit is de basis voor de bewonersorganisatie.  Inmiddels is het Forum een NGO geworden en is de naam veranderd in Siyanqoba ( =we shall overcome) .

Siyanqoba speelt een centrale rol in Evaton-West en het coördineert vele lokale activiteiten welke gericht zijn op het verbeteren van het woon- en leefklimaat in de wijk. Samen met een vaste kern van vrijwilligers runt Jacob de activiteiten

Vanuit de lijst van aandachtsvelden waarbinnen Siyanqoba werkzaam is, worden sinds 1999 stelselmatig vragen aan de Stichting gesteld betreffende haar mogelijkheden tot het verlenen van, vooral financiële, steun.

De bewonersorganisatie is uitgegroeid tot een brede organisatie met goede faciliteiten en lopende projecten op allerlei terreinen (zie activiteiten). De stichting heeft gemeend dat Siyanqoba op eigen benen verder kan en heeft in goed overleg de ondersteuning afgesloten. De vriendschap blijft.

In 2011 is een einde gekomen aan de samenwerking met Siyanqoba. Siyanqoba gaat op eigen kracht verder, maar kan net als andere organisaties in Emfuleni een beroep blijven doen op de Stichting.

De volgende projecten zijn met ondersteuning van Stichting Eindhoven-Emfuleni in Evaton-West van de grond gekomen en zijn onder de vleugels van Siyanqoba nog steeds actief:

1.      Het veiligheidsproject

Patrollers van Evaton-WestIn het township Evaton-West zijn eind 2004 de eerste patrouilleteams opgezet, die met name ’s avonds veiligheidstaken uitvoeren. Dit doet men vooral lopend, sommige patrollers gebruiken opgeknapte mountainbikes welke de Stichting in 2005 heeft gestuurd. De leden van het Safety project zijn allemaal vrijwilligers, leeftijden variëren van 20 tot 60 jaar, mannen en vrouwen. Het merendeel heeft geen werk en dus geen vast inkomen. Er wordt nauw samengewerkt met de politie, die tijdens de patrouilles bereikbaar is en onderzoek uitvoert naar aanleiding van meldingen van de patrollers.

Het initiatief is door de StichtingEindhoven-Emfuleni vele jaren financieel ondersteund.  Naast de mogelijkheid om lichtgevende jasjes, zaklampen en regenkleding aan te schaffen heeft de Stichting er ook voor gezorgd dat patrollers een opleiding tot beveiliger konden volgen. Dit leverde voor een groot aantal vrijwilligers een vaste baan op bij bewakingsdiensten.

Het initiatief levert voor Siyanqoba de nodige bekendheid op in de omgeving.  Er was veel waardering voor het project.

 

2.     Thuiszorgproject in Evaton-West

Mannen van de ouderenwerkgroep SiyanqobaIn 2008 wil Siyanqoba zich kwalificeren op het gebied van thuiszorg in Evaton-West. De provincie (Gauteng) biedt een programma aan dat de basisopleiding verzorgt. De kosten voor de opleiding komen ook voor rekening van de provincie. Het betreft een opleiding van 69 dagen verspreid over 4 maanden. Na deze opleiding zijn de vrijwilligers bevoegd zieke mensen thuis te verzorgen. De coördinatie en toewijzing van de patiënten ligt bij twee ziekenhuizen in de buurt. Siyanqoba moet een projectleider  leveren en dat wordt Alice, de algemeen projectcoördinator bij Siyanqoba. Verder moet Siyanqoba een administratie voeren van alle activiteiten.

Coördinatie van het project ligt bij de JohanHeynsZiekenhuis in Vanderbijlpark, waar ook vergaderingen en overleg tussen de verschillende Thuiszorgorganisaties in Emfuleni plaatsvinden. In eerste instantie kunnen 15 vrijwilligers via Siyanqoba worden opgeleid.

Het enige wat niet geregeld is, zijn de transportkosten voor de vrijwilligers van Evaton-West naar Johannesburg waar de opleiding gegeven wordt en kosten voor een lunchpakketje. De Stichting neemt deze kosten voor haar rekening.

Resultaat

In mei 2011 heeft Siyanqoba eindelijk  15 thuiszorgwerkers aan het werk en voldoet het verder als thuiszorgorganisatie ook aan alle voorwaarden van de provincie. Er wordt een contract getekend en hiermee is Siyanqoba een door de overheid erkende thuiszorgorganisatie. Dit betekent ook dat de vrijwilligers een vergoeding ontvangen en dat ook het management van Siyanqoba een vergoeding voor haar werk ontvangt.

De zorgverleners tekenen steeds een contract van een jaar. Heel mooi is dat de gekwalificeerde zorgverleners na het opdoen van ervaring in de thuiszorg bemiddelbaar zijn voor een baan in een ziekenhuis. En hierdoor is het thuiszorgproject ook een doorlopend project omdat steeds nieuwe vrijwilligers worden opgeleid. Volgens de laatste berichten (begin 2012) worden de opleidingen in vereenvoudigde vorm gegeven in het kantoor van Siyanqoba. Reiskosten worden hiermee niet meer gemaakt.

Taken van een thuiszorgvrijwilliger

Homebasedcare: medicijnen halen in kliniekDe zorgverleners halen dagelijks de medicijnen en patiëntdossiers op in een van de twee klinieken in Evaton en Evaton-West (Beverly Hills). Daarna gaan ze naar het kantoor van Siyanqoba om zich aan te melden en een tas met eerste hulpspullen op te halen. Het aantal patiënten per dag varieert van 5 tot 8 patiënten per dag. Alles doen de zorgverleners lopend en dat kost ontzettend veel tijd. Patiënten komen alleen in aanmerking voor deze hulp, als ze geen inkomen hebben. De zorgverleners hebben een uitgebreide taak. Ze doen de was, koken, wassen, verzorgen wonden, delen medicijnen uit en geven uitleg over de medicijnen. Ze geven instructie aan andere huisgenoten en ze bepalen of andere hulp nodig is. En soms wassen ze het lijk van een overleden patiënt. De meeste patiënten lijden aan AIDS en/of TB. In een van de twee kasten in het kantoor van Siyanqoba liggen naast de administratie, ook eerste hulpspullen, tassen en bloeddrukmeters opgeslagen. Deze spullen worden aangevuld door het JohanHeynsziekenhuis in Vanderbijlpark. Jacob moet de spullen wel zelf ophalen.

Er wordt een gedetailleerde administratie bijgehouden. Siyanqoba heeft in 2011 ongeveer 60 patiënten in haar administratie. Niet alle patiënten krijgen dagelijks hulp, dat is afhankelijk van de situatie. Van alle patiënten wordt na ieder bezoek een formulier ingevuld met de bevindingen van de zorgverlener. Alles wordt opgeschreven, ook de klachten van de patiënten, waarmee de vrijwilligsters over het algemeen niets kunnen omdat het gaat over armoede en gebrek aan van alles.

Filmpje:

http://www.youtube.com/watch?v=2E84K063fPQ&feature=related

 

3.     Groentetuin

In het centrum van Evaton-West ligt een groentetuin. De groentetuin is één van de initiatieven van Siyanqoba. Het belangrijkste doel is het stimuleren van de wijkbewoners om zelf ook een groentetuintje aan te leggen, zodat Groentetuin Siyanqobahet vaak eenzijdige voedingspatroon (maispap e.d) doorbroken kan worden.  Daarnaast wordt er naar gestreefd bepaalde doelgroepen van verse groenten en fruit uit de tuin te voorzien. Het betreft:

  • met HIV/AIDS-besmette mensen, die  naast de AIDS-remmers voldoende vitaminen nodig hebben;
  • zieken en oude mensen als aanvulling op hun sobere voedingspatroon;
  • weeskinderen, die via de kinderdagverblijven gezond voedsel krijgen;

Een aantal vrijwilligers zijn dagelijks in de tuin aan het werk.  De aarde wordt met schop en hak bewerkt, het onkruid gewied, zaden geplant en groenten, fruit en aardappels geoogst.  Een deel van de oogst is voor de vrijwilligers zelf. Bij voldoende productie is het zelfs de bedoeling een deel van de oogst lokaal te verkopen. Van de opbrengst kan nieuw zaaigoed en gereedschap gekocht worden.

Investeringen groentetuin

In de jaren 2008 t/m 2010 is door Stichting Eindhoven-Emfuleni veel geïnvesteerd in de groentetuin. Zo is de tuin voorzien van een muur met scheermessendraad om de gewassen tegen dieven en vandalen te beschermen. Er is elektriciteit aangelegd om onder andere de waterpomp te laten functioneren. Er is een grasmaaier gekocht om het hoge gras te maaien. Na deze aanpassingen werd al een paar jaar bestaande  tuin opnieuw in gebruik genomen.

Bij het werkbezoek in september 2009 is de groentetuin officieel geopend en een team van vrijwilligers gaat aan de slag. Er zijn dan nog wel wensen zoals de aanleg van toiletgebouwtjes en een container die kan dienen als opslagplaats en kantoortje annex kantine voor de vrijwilligers. Stichting Eindhoven-Emfuleni heeft in 2011 ook aan deze aanvraag voldaan.

Siyanqoba heeft in 2011 last van concurrentie van een andere tuin waar de vrijwilligers wordt wijsgemaakt dat ze een inkomen van ZAR 1000 per maand kunnen verdienen. Hierdoor komt de tuin van Siyanqoba een seizoen stil te liggen. Inmiddels komen er veel positieve geluiden uit Evaton-West. De ouderengroep is actief in de tuin, waardoor alles weer groeit en bloeit.

Pal naast de tuin is een mini recyclingcentre aangelegd door de gemeente. Bij de opening van dit centrum in september 2011 is tevens opnieuw aandacht besteed aan de groentetuin van Siyanqoba, een soort van heropening. In het voorjaar van 2011 is het groentetuinproject van Siyanqoba in handen van de ouderengroep van Siyanqoba gegeven. Zij hebben van oudsher nog de deskundigheid in huis en besteden voldoende zorg en tijd aan de planten.

The Greening Issue, Een jaar later

http://www.youtube.com/watch?v=r1Irgjxx-JY&feature=related

4.     Het ouderenproject bij Siyanqoba

Ouderenwerkgroep SiyanqobaHet primaire doel van dit ouderenproject, een van de initiatieven van Siyanqoba, is het ondersteunen van deze belangrijke groep mensen bij het fysiek en sociaal overleven. Secondair doel is de Naaimachines voor ouderenwerkgroep Siyanqobacontinuïteit te waarborgen van de rol die ouderen spelen in de gemeenschap van Evaton-West, door te zorgen voor eten en het organiseren van activiteiten. Deze activiteiten hebben tevens tot doel het stimuleren van de ouderen om door middel van handwerkvaardigheden een klein inkomen te genereren.

Activiteiten

De ouderen komen twee maal in de week een ochtend bij elkaar in het kantoor van Siyanqoba. Ze bidden samen, zingen en dansen samen.  Verder wordt er wat gehandwerkt ( sieraden maken van kraaltjes) en sommigen gebruiken de naaimachines om kleding te maken of te verstellen.

Eenmaal per maand komt er een verpleegster en sociaal werkster. Er wordt met de ouderen gepraat over hun problemen en de bloeddruk wordt opgemeten.

Jacob haalt soep en brood. De soep kan hij gratis ophalen uit de soepkeuken bij de Vesco (lees geschiedenis Emfuleni). Het brood kwam hier voorheen ook vandaan, maar wordt tegenwoordig besteld bij de supermarkt (72 broden per keer) Hiervoor moet dus betaald worden. Aan het einde van de ochtend gaat de overgebleven soep en meestal ook het brood met de ouderen mee naar huis voor de rest van de week.

De ouderen spelen een rol bij activiteiten, zoals het vertellen van verhalen, in de kinderdagverblijven en op lagere scholen. Verder hebben veel van de ouderen de zorg over hun kleinkinderen omdat de ouders, veelal aan AIDS, overleden zijn.

Steun van StichtingEindhoven-Emfuleni aan het ouderenproject

In de loop der jaren heeft de Stichting dit ouderenproject ondersteund door geld beschikbaar te stellen voor de aanschaf van naaimachines en materialen. Verder betaalde de Stichting de transportkosten om de soep en brood op te halen. Eenmaal per jaar organiseerde Siyanqoba een uitstapje en ook dat werd gesponsord door de Stichting. De ouderen bezochten dan b.v. de dierentuin in Pretoria of het Casino.

Begin 2011 heeft de Stichting nog een investering gepleegd in materialen voor handwerk en kledingproductie door de ouderengroep. De bedoeling is dat uit verkoop van de producten deze investering terugverdiend wordt en opnieuw gebruikt kan worden voor herinvesteringen (revolving fund).

Positieve berichten

De mondelinge berichten die ons bereiken zijn positief. Een aantal ouderen verkoopt naast de groente uit de tuin, ook eigen handwerkjes of kleding op de markt in Vereeniging. De naaimachines worden veelvuldig gebruikt.  Ook is het lidmaatschap van de overkoepelende ouderverenigingen van Emfuleni en provincie Gauteng hersteld en hieruit wordt steun verwacht.

 

5.      Kinderopvang 

Zie kinderopvang Siyanqoba

 

Rijdende kliniek bij kantoor Siyanqoba

6.  Rijdende kliniek

Sinds 2010 bezoekt de Rijdende kliniek van de Gemeente Emfuleni het kantoor van Siyanqoba. Wijkbewoners kunnen hier een dokter of verpleegster bezoeken. De Rijdende Kliniek is een initiatief van de Gemeente Eindhoven.